Dieta planetarna – czy faktycznie wpływa na zdrowie? Oto, co wykazują badania

Dieta planetarna w ostatnich dniach wzbudziła wielkie emocje. A to za sprawą nowych zasad żywienia w szkołach i przedszkolach, które są opracowane zgodnie z tą dietą. Nowe zasady to efekt rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia.

Mają na celu poprawę zdrowia dzieci i młodzieży oraz kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych poprzez zwiększenie udziału produktów roślinnych i ograniczenie mięsa.

Na czym polega dieta planetarna?

Dieta planetarna została oficjalnie zaprezentowana w 2019 r. na łamach czasopisma naukowego „The Lancet”. Opracowana została przez międzynarodową Komisję EAT-Lancet, w której znalazło się kilkudziesięciu naukowców z kilkunastu krajów zajmujących się zdrowiem, środowiskiem, rolnictwem i naukami politycznymi. Eksperci zwrócili wtedy uwagę, że obecna globalna produkcja żywności zagraża stabilności klimatu i przedstawili założenia wzorca żywienia sprzyjającego nie tylko zdrowiu, ale też lepszej kondycji planety.

Główne założenia diety zakładały znaczne zwiększenie spożycia produktów roślinnych, takich jak warzywa, owoce, orzechy i rośliny strączkowe oraz zmniejszenie spożycia czerwonego mięsa.

Nowe zalecenia miały na celu:

• skuteczniejsze wyżywienie rosnącej globalnej populacji, która według prognoz w 2050 r. osiągnie 10 mld,
• poprawę zdrowia ludzkości i zmniejszenie globalnej liczby przedwczesnych zgonów,
• zmniejszenie destrukcyjnego wpływu rolnictwa i produkcji żywności na planetę.

To dobre dla zdrowia

Jak zapewnia Ministerstwo Zdrowia, ograniczenie czerwonego mięsa, a w szczególności przetworzonego, na rzecz białka pochodzenia roślinnego, może zmniejszyć ryzyko:

• cukrzycy typu 2,
• zawału serca,
• udaru mózgu,
• niektórych nowotworów.

Przestrzeganie zasad diety planetarnej zmniejsza ryzyko zgonu z powodu chorób układu krążenia, nowotworów, chorób układu oddechowego i chorób neurodegeneracyjnych – pisze MZ.

Badania to potwierdzają

Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej przedstawia kilka badań mówiących o wpływie diety planetarnej na zdrowie.

Badania prowadzone w dorosłej populacji szwedzkiej potwierdziły, że wśród tych osób, które odżywiały się zgodnie z zasadami diety planetarnej, odnotowano niższe ryzyko śmiertelności z powodu chorób układu krążenia oraz nowotworów odpowiednio o 32 proc. i 24 proc. Wykazano także mniejsze o 25 proc. ryzyko zgonu niezależnie od przyczyny, w porównaniu do osób, które w niewielkim stopniu stosowały się do zasad tej diety.

Brazylijskie badanie wykazało z kolei, że osoby, które w większym stopniu stosowały się do zasad tej diety, miały mniejsze o 24 proc. ryzyko wystąpienia nadmiernej masy ciała oraz o 27 proc. mniejsze ryzyko wystąpienia znacznie zwiększonego obwodu talii w porównaniu do osób, które w mniejszym stopniu przestrzegały jej założeń. W badaniu wykazano również pozytywny wpływ diety planetarnej na parametry takie jak skurczowe i rozkurczowe ciśnienie krwi, stężenie cholesterolu całkowitego, LDL i nie-HDL.

Kolejna korzyść wynikająca ze stosowania zasad diety planetarnej to mniejsze ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Analiza danych pochodzących z badania populacji szwedzkiej wykazała, że u osób odżywiających się w dużym stopniu zgodnie z tym wzorcem żywienia ryzyko rozwoju choroby było o 18 proc. mniejsze niż u osób, które w niewielkim stopniu stosowały się do zasad tej diety. Dodatkowo odnotowano, że predyspozycje genetyczne nie miały wpływu na obserwowaną zależność.

Mniejsze ryzyko przedwczesnej śmierci

Jak przekazuje NCEZ, badanie z czerwca 2024 r. z udziałem 200 tys. dorosłych Amerykanów wskazało, że wśród 10 proc. uczestników, którzy najbardziej przestrzegali diety planetarnej, ryzyko przedwczesnej śmierci było o 30 proc. niższe w porównaniu z 10 proc. uczestników, którzy najmniej przestrzegali zasad tej diety.

Przestrzeganie zasad diety planetarnej było związane z mniejszym ryzykiem zgonu z powodu chorób układu krążenia o 14 proc., nowotworów o 10 proc., chorób układu oddechowego o 47 proc., chorób neurodegeneracyjnych o 28 proc.

Co ciekawe zaobserwowano również niższe o 38 proc. ryzyko zgonu z powodu chorób zakaźnych, ale tylko u kobiet.